jump over navigation bar
 
 
  
USINFO > Yayınlar
 
ABD'deki ulusal hükümetlere, eyalet hükümetlerine ve yerel yönetimlere genel bakış
ABD hükümet sistemi ve diğer demokratik hükümet şekilleri arasındaki benzerlikler ve farklılıklar
Federal hükümet
Eyalet hükümetleri
Yerel yönetim
Seçimler ve seçim süreci
Kamu politikasını etkileyen sivil toplum örgütleri ve kuruluşları
Sözlük
Teşekkürler
Adobe Acrobat (PDF) dosyasını indir
 
Amerika Hakkında: ABD Yönetim Şekli
 
(Ekim 2005'te yayınlanmıştır)
 

Federal Hükümet

Washington D.C.'deki ABD Parlamento Binası
Washington D.C.'deki ABD Parlamento Binası uzun süredir Amerika'daki temsili hükümeti sembolize eder. Temsilciler ve Senatörler Meclisi olmak üzere iki meclisten oluşur. Yeni bir yasanın yürürlüğe girmesi için her iki meclisten de geçmesi gereklidir.

EK BİLGİLER
Yüksek Mahkeme ve Medeni Haklar

Güçler Dengesi

ABD Hükümetinin Finans Sistemi

Federal hükümet üç farklı organdan oluşur. Her organın Anayasal güçleri ve sorumlulukları net bir şekilde belirlenmiştir. Bunlar yasama, yürütme ve yargı organlarıdır.

YASAMA ORGANI
Federal hükümetin yasama organı iki Meclisten oluşur: Senatörler Meclisi ve Temsilciler Meclisi. Başkan bir yasayı imzalamadan önce yasanın her iki meclisten de geçmesi gereklidir.

Yasa tasarısının yasalaşması
Her yıl Meclise binlerce yasa tasarısı sunulur ancak yalnızca birkaç yüzü yasalaşır. Aşağıda bir yasa tasarısının Başkan tarafından imzalanıp nasıl yasal hale geldiği kısaca anlatılmıştır.

1. Bir yasa tasarısı yazılır. Bir Senatör veya Temsilci yeni bir yasa taslağı hazırlayabilir veya bir ticaret birliği ya da vatandaş bir yasa tasarısının hazırlanmasını talep edip yazılmasında yardımcı olabilir. Ancak yalnızca bir Senatör veya Temsilci tasarıyı Meclise sunabilir. Tasarı hazırlandığında, tasarıyı yazan, tasarı girişiminin daha güvenilir olmasını sağlamak için meslektaşları arasından destek bulmalıdır.

2. Tasarı Senatoya ve/veya Meclise sunulur. Tasarıya bir numara verilir ve tasarının başlığıyla tasarıyı destekleyenler Kongre Kayıtlarında yayınlanır.

3. Meclis Parlamenterleri ve Senatörler sorumluluk alanı uygun olan komiteyi görevlendirir. Komite başkanı tasarıyı en uygun alt komiteye sunabilir. Komite ve alt komite başkanları kendilerine sunulan tasarının kabul edilip edilmeyeceği konusunda büyük bir güce sahiptir. Başkan tasarıya karşı çıkarsa tasarıyla ilgili hiçbir eylemde bulunmamaya karar verebilir.

4. Alt komite oturum düzenleyip resmi görevlileri veya halk arasından seçtiği tanıkları şahitlik etmeye davet edebilir. Yürütme Organı yetkilileri, uzmanlar veya ticaret birlikleri, işçi sendikaları, kamu ilgi grupları ya da akademi ve iş dünyasının ilgili tarafları tanıkların büyük bir kısmını oluşturur. Kişiler kendi görüşlerini sözlü şekilde tanıklık ederek, bir beyanname hazırlayarak ya da ilgi gruplarının görüşlerini temsil etmesine izin vererek duyurabilir.

5. Oturumlar tamamlandığında, alt komite tasarıyı incelemek için "özel oturum" yapabilir. Bu süreçte tasarı değişiklikleri yazılı olarak önerilip değerlendirilmeye alınır. Bu işlemden sonra tasarının genel komiteye sunulup sunulmayacağına dair oylama yapılır. Oyların çoğunluğu sunulması yönünde olmazsa, tasarı iptal edilir.

6. Genel komite alt komitenin oturum, özel oturum ve oylama gibi işlemlerini tekrarlayabilir. Komite oylarıyla tasarı kabul edilirse, komitenin bağlı olduğu meclise göre tasarının Temsilciler Meclisine veya Senatoya sunulması kararlaştırılır.

7. Tasarı Meclise veya Senatoya ulaştığında bütün Meclis veya Senato üyeleri tasarıyı müzakere edebilir. Bu noktada, tasarı tekrar değiştirilebilir, komiteye geri gönderilebilir veya oylamaya sunulabilir.

8. Tasarı Meclisten veya Senatodan geçerse, diğer meclise sevk edilir. Meclisten geçen bir tasarı alt komite ve komite görüşleri dikkate alınmadan doğrudan Senato Takviminde yerini alabilir. Ancak genellikle her iki organdaki alt komite ve komiteler oturum ve tasarıda değişiklik yapma yetkisine sahiptir. Benzer veya aynı yasalar Meclis ve Senatoda genellikle aynı anda incelenir.

9. Bir yasa tasarısı Meclis veya Senatodan aynı şekilde geçerse Başkana sunulur. Aynı yasa tasarısının Meclis ve Senato versiyonları arasında farklılıklar varsa, bunları çözmek için Senato Başkanı ve Meclis Sözcüsü tarafından bir konferans komitesi görevlendilir. Konferansa katılan kişiler uzlaşmaya varamazsa, yasa iptal edilir. Uzlaşmaya varırlarsa, tasarı tekrar her iki meclise de gönderilir. Tasarı burada değişiklik yapılmadan oylamaya sunulmalıdır.

Her iki meclis konferans komitesinin tasarısını onaylarsa, tasarı imzalanmak üzere Başkana sunulur. Başkanın dört seçeneği vardır: (1) Tasarıyı imzalayarak yasalaştırmak; (2) Kongrede oturum devam ederken herhangi bir eylemde bulunmamak, bu durumda tasarı on gün sonra yasalaşır; (3) Kongrede son oturum yapılırken herhangi bir eylemde bulunmamak, bu durumda tasarı iptal edilir; ya da (4) Tasarıyı veto etmek.

Başkan bir tasarıyı veto ederse, Kongre veto kararını iptal etmeye çalışabilir. Kararın iptal edilmesi için hem Meclis hem de Senato üyelerinin üçte ikisinin oyları gereklidir. Meclis veya Senatonun üçte ikisi yasanın lehine oy kullanmazsa, tasarı iptal edilir. Her ikisi de yasanın lehine oy kullanırsa tasarı yasalaşır.

Yasa yapmanın yanı sıra Kongrenin en önemli görevlerinden biri Yürütme Organını denetlemektir. Meclis, Yürütme Organının faaliyet ve eylemlerini yasalara uygun şekilde yapıp yapmadığını araştırmak üzere oturum yapabilir.

Komite ve alt komite

Bir tasarı sunulur ve komiteye verilir

arrow

Komite ve alt komite oturum ve özel oturum yapar

arrow

Alt komite tarafından oylanır

arrow

Üst komite tarafından oylanır

Genel meclis

arrow

Genel meclis tarafından oylanır

arrow

Genel meclis tarafından müzakere edilip değiştirilir

arrow

Genel komiteden geçerse tasarı genel meclise sevk edilir

Genel Kongrearrow

Genel meclisten geçerse, tasarı diğer meclise sevk edilir

Başkan

Diğer mecliste değiştirilip onaylanırsa, tasarı farklılıkları müzakere etmek üzere konferans komitesine sunulur

arrow

Diğer meclisten değişiklik yapılmadan geçerse, tasarı Başkana sunulur

arrow

Başkan tasarıyı imzalarsa veya tasarı Kongrede oturum devam ederken herhangi bir eylemde bulunmazsa tasarı yasalaşır

   

Senato

  • "Üst Meclis" olarak kabul edilen Senatoda yapılan müzakerelerin Temsilciler Meclisindekilerden daha önemli olduğu düşünülür.

  • 100 Senatörden (her eyaletten iki senatör) oluşur.

  • Senatörler altı yıl görev yapmakla beraber görev dönem sürelerine kısıtlama getirilmemiştir.

  • Seçim süreci açısından senatörler üç sınıfa ayrılır; bu üç sınıftan biri her iki yılda bir seçime girer. Böylece Kongrede daima deneyimli kişilerin görev yapması sağlanır.

  • Senatodaki boş pozisyonlar genellikle boş pozisyon olan eyaletin valisi tarafından yapılan atamalarla doldurulur.

  • ABD Başkan Yardımcısı Senato Başkanlığını yapar ve yalnızca oyların eşit olduğu durumlarda oy kullanır.

  • Geniş yasama yetkilerini Temsilciler Meclisiyle paylaşırken, Senatonun kendine özel bazı yetkileri vardır:

  • Başkanlık tarafından Yüksek Mahkeme, alt federal mahkemeler ve Yürütme Organındaki kilit pozisyonlara atanan kişiler göreve başlamadan önce Senatonun onayını almalıdır.

  • Senato
    Başkan tarafından müzakere edilen uluslararası anlaşmaları onaylar veya reddeder.

  • Başkana veya Yüksek Mahkeme üyelerine karşı açılan suç davalarında genel Senato duruşmayı yönetir ve jüri gibi hareket eder.

Temsilciler Meclisi

    Temsilciler Meclisi üyelerinin Ocak 1989'daki yemin töreni.
    Temsilciler Meclisi üyelerinin Ocak 1989'daki yemin töreni.

  • "Halkın Evi" olarak nitelendirilir.

  • Nüfusa göre eyaletler arasında paylaştırılan 435 Temsilciden oluşur. Columbia Bölgesi, American Samoa, Guam, Puerto Rico ve ABD Virgin Adaları olmak üzere beş ABD bölgesi ve sömürgesinin Temsilciler Meclisinde oy vermeden temsil edilme hakkı bulunur.

  • Bütün Temsilciler aynı anda seçilir ve iki yıl görev yapar. Görev dönem sürelerine herhangi bir kısıtlama getirilmemiştir.

  • Her Temsilci eyaletteki Seçim bölgesi denilen belirli bir coğrafi alandan seçilir.

  • Temsilciler Meclisindeki boş pozisyonlar yalnızca özel veya genel bir seçimle doldurulur.

  • Temsilciler Meclisi üyeleri meclisin liderliğini yapan ve gerçekte iktidar partinin üyesi olan bir Meclis Başkanı seçer.

Temsilciler Meclisinin Senatoyla paylamadığı özel yetki ve sorumlulukları şunlardır:

  • Başkana ve Yüksek Mahkeme Hâkimlerine karşı suçlamada bulunma yetkisi.

  • Gelir sağlama amaçlı bütün yasa tasarıları ilk olarak Temsilciler Meclisine sunulmalıdır.

  • Bir başkan adayı seçici oyların çoğunluğunu alamazsa, Başkanı Temsilciler Meclisi seçer. Bu gibi durumlarda, her eyalet delegesi bir oya sahiptir.

  • Gerçekte, oyların eşit olduğu durumlara çok nadir rastlandığı için Başkan Yardımcısı Senatoya başkanlık etmek için çok az zaman ayırır. Başkan Yardımcısı olmadığında, Senato günlük meselelere başkanlık etmesi için bir başkan seçer.

YÜRÜTME ORGANI

Başkan Bush Kasım 2004'te bir kabine toplantısına başkanlık ediyor.
Başkan Bush Kasım 2004'te bir kabine toplantısına başkanlık ediyor.

Yürütme Organı federal hükümetin en büyük organıdır. Bu organın başında dört yıl görev yapan Devlet Başkanı bulunur. Başkanla beraber Başkan Yardımcısı da seçilir. Ölüm, görevi ifşa etmede yetersizlik veya suçlama ya da mahkûmiyet nedeniyle görevden alınma gibi durumlarda başkanın yerine geçecek ilk kişidir.

Yürütme Organı yetkilerini diğer iki hükümet organıyla eşit olarak paylaşmasına rağmen, Başkan hükümetteki en yetkili kişidir. Başkanın yetki ve görevleri arasında aşağıdakiler yer alır:

  • Senato tarafından onaylanan Yüksek Mahkeme hâkimleri ve alt federal mahkeme hâkimlerinin atamasını yapma;

  • Senato tarafından onaylanan bakanları ve devlet kuruluşları başkanlarının atamasını yapma;

  • Ordunun Başkomutanı adına hareket etme;

  • Devletin başkanı adına hareket etme;

  • Uluslararası anlaşmalar ve Amerikan Kızılderili kabileleriyle olan anlaşmaları müzakere etme, bu anlaşmalar Senato tarafından onaylanmalıdır;

  • Kongreden geçen yasaları veto etme;

  • Federal suçları affetme ve bu suçları azaltma veya erteleme (Başkanı görevden alma hariç).

Bu anayasal yetkilerin yanı sıra, Başkan gerçekte, resmi olmayan veya Anayasada açıkça belirtilmeyen diğer yetkilere de sahiptir. Her şeyden önce Başkan kanun hükmünde direktifler olan Yürütme Kararları çıkarabilir. Yürütme Kararları aşağıdaki amaçlar için yaygın olarak kullanılır:

  • Başkanın siyasi gündemini desteklemek veya yürütmek için yeni programlar, görevler veya komisyonlar oluşturma;

  • Kongreden geçen yasanın nasıl uygulanacağı veya yürürlüğe konacağına ilişkin politikalar hazırlama;

  • Federal görevlilerin tatil zamanını belirleme.

Yürütme Kararları Başkanın politika hedeflerini gerçekleştirmek için güçlü bir araç olabilir ve bu güç Yüksek Mahkeme tarafından onaylanır. Kongre çıkardığı bir yasayla Yürütme Kararlarını bozabilir veya değiştirebilir, bu durumda bu tür bir yasanın yürürlüğe girmesi için Başkanın imzası gereklidir. Ancak başkanın veto oyuna karşılık Kongre yine de bir yasayı kabul ettiği takdirde başkanın imzası gerekmez. Anayasayı ihlal ettiği veya mevcut yasalara aykırı olduğu düşünülen Yürütme Kararlarına mahkemede karşı çıkılabilir.

Son olarak, Başkan siyasi partisinin başkanlığını yapar ve siyasi görüşlerini dile getirmek ve siyasi hedefleri geliştirmek için başkanlık makamının itibarından yararlanarak halk ve Kongredeki partisinin üyelerini etkilemeye çalışır.

Yürütme organına bağlı bakanlık ve kurumlar

Başkan ve Başkan Yardımcısının altında 15 bakanlık ve çok sayıda kurum bulunur. Hepsi birlikte her gün gördüğümüz "hükümeti" oluşturur. Bunlar yasaları idare etmek, uygulamak ve çeşitli hükümet hizmetlerini sunmaktan sorumludur. Görevlerinin kapsamı oldukça geniştir ve her Amerikalının yaşamını etkiler.

Başkanlık Makamı Veraset Sırası

İç Güvenlik Bakanlığı ülkenin en yeni kabine bakanlığıdır. Bakanlıkların oluşturulma tarihi önemlidir çünkü Başkanın ölmesi veya görevini ifşa etmede yetersiz kalması durumunda başkanlık makamına Başkan Yardımcısı getirilir. Başkan Yardımcısının belirli nedenlerden dolayı görev için uygun olmaması durumunda şu sıra takip edilir:

  • Meclis Başkanı;

  • Geçici Senato Başkanı;

  • Dış İşleri Bakanından başlayarak bakanlar, genellikle bakanlıklarının oluşturuldukları tarihe göre sıralanır.

  • Aşağıda 15 bakanlık belirtilmiştir:

    • Tarım Bakanlığı (USDA)

    • Ticaret Bakanlığı (DOC)

    • Savunma Bakanlığı (DOD)

    • Eğitim Bakanlığı (ED)

    • Enerji Bakanlığı (DOE)

    • Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı (HHS)

    • İç Güvenlik Bakanlığı (DHS)

    • İskân ve Kentsel Kalkınma Bakanlığı (HUD)

    • İç İşleri Bakanlığı (DOI)

    • Adalet Bakanlığı (DOJ)

    • Çalışma Bakanlığı (DOL)

    • Dış İşleri Bakanlığı (DOS)

    • Ulaştırma Bakanlığı (DOT)

    • Maliye Bakanlığı

    • Gaziler Bakanlığı (VA).

    Her bakanlık Senatonun onayı alındıktan sonra Başkan tarafından atanan bir bakan ile yönetilir. Bakanlık başkanları yasalar çerçevesinde görevleriyle ilgili konularda Başkana tavsiyelerde bulunan bir grup insanın yer aldığı Başkanlık Kabinesini oluşturur. Başkan başka bir üst düzey Yürütme organı yetkilisinin kabineye dâhil olmasını sağlayabilir. Genellikle bu kişiler arasında Başkan Yardımcısı, Beyaz Saray Genel Sekreteri, yönetim ve Bütçe Dairesi direktörü ve ABD Ticaret Temsilcisi yer alır. Şu anki veya dâhil edilmesi düşünülen diğer kabine pozisyonları Çevre Koruma Dairesi direktörü, Merkezi Haber Alma Teşkilatı direktörü ve Başkanın ulusal güvenlik danışmanıdır.

    Kabine bakanlıklarının yanı sıra bazıları oldukça büyük olan çeşitli bağımsız Yürütme Organı kurum ve komisyonları mevcuttur. ABD Posta Hizmeti, Çevre Koruma Dairesi ve Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) bunlardan bazılarıdır.

    İdari kurumlar özellikle güçlü bir kurum türüdür. Bu kurumlar Kongre tarafından, genellikle ekonomiyle ilgili belirli karışık teknik meseleleri çözmek için kurallar koymak ve bunları uygulamakla yetkilendirilir. Büyük idari kurumlar şunlardır:

    • Sermaye Piyasası ve Borsa Komisyonu (SEC)

    • Federal Ticaret Komisyonu (FTC)

    • Nükleer Düzenleme Komisyonu (NRC)

    • Gıda ve İlaç Dairesi (HHS'ye bağlı) (FDA)

    • Federal İletişim Komisyonu (FCC)

    • Çevre Koruma Dairesi (EPA)

    • İstihdamda Fırsat Eşitliği Komisyonu (EEOC)

    • İş Sağlığı ve Güvenliği Dairesi (DOL'a bağlı) (OSHA).

    Diğer idari kurumlarla birlikte bu kuruluşlar neredeyse bütün işletme ve tüketicileri etkileyen kurallar hazırlar. Komisyon üyeleri ve kurum başkanları Senatonun onayı ile Başkan tarafından atanır. Bu kurumların kuralları kanun hükmünde kararlardır ancak bunlara mahkemede karşı çıkılabilir ve Kongre tarafından iptal edilebilir.

    Bağımsız kurumlar içinde en bağımsızı Federal Rezerv Sistemidir. Kısaca "Fed" olarak adlandırılan bu sistem ülkenin merkez bankasıdır. Federal Rezerv'in Yönetim Kurulu ülkenin para politikasını oluşturmaktan, faiz oranlarını ayarlamaktan ve para kaynağı belirmekten sorumludur. Fed tarafından verilen kararlar ülke ekonomisi, faiz oranları, enflasyon, istihdam yaratma ve uluslararası ticaret üzerinde oldukça etkilidir. Gerçekte pek çok kişi Yönetim Kurulu Başkanını hükümette Başkandan sonraki en yetkili ikinci kişi olarak nitelendirir.

    Ülkenin en yüksek mahkemesi Washington D.C.'deki ABD Yüksek Mahkeme binasında bulunur. Mahkemedeki dokuz hâkimin ülkenin yasal ve anayasa meseleleri konusunda verdiği kararlar çok önemlidir.
    Ülkenin en yüksek mahkemesi Washington D.C.'deki ABD Yüksek Mahkeme binasında bulunur. Mahkemedeki dokuz hâkimin ülkenin yasal ve anayasa meseleleri konusunda verdiği kararlar çok önemlidir.

    YARGI ORGANI
    Yargı organı Kongrenin çıkardığı yasalara karşı çıkılan veya bu yasaların yorumlanmasının gerektiği davalara ve bir kişinin federal yasayı ihlal ettiği gerekçesiyle suçlandığı ceza davalarına bakmakla sorumludur. Federal mahkemeler eyalet yasalarının anayasaya aykırı olduğu düşünüldüğünde bu yasalar üzerinde temyiz yetkisine sahiptir. Ayrıca birden fazla eyalet, birden fazla eyaletin vatandaşları veya yabancı taraflar ile ilgili davalarda da yargılama yetkisine sahiptir.

    Yargı organı Temyiz Mahkemesi (Gezici Mahkeme veya İstinaf Mahkemesi olarak da bilinir), federal bölge mahkemeleri, iflas mahkemesi ve federal iddia mahkemeleri dâhil olmak üzere Yüksek Mahkeme ve alt federal mahkemelerden oluşur. Federal yargı mahkemeleri eyalet mahkemelerinden temyize gelen hukuk ve suç davalarına bakar. Asıl yargı alanı patent, ticari marka, federal hükümete karşı yapılan iddialar, iflas, finansal değerler, deniz hukuku ve uluslararası iddialarla ilgili davaları kapsar.

    Yargı ayrı bir hükümet organı olarak diğer iki organdan bağımsızdır ve yalnızca Anayasada belirtilen güçler dengesine tabidir. Bağımsız bir federal yargı bütün vatandaşlar için adil ve eşit bir adalet sağlanması için gereklidir. Anayasa yargının bağımsızlığını iki şekilde destekleyebilir. Öncelikle federal hâkimler ömür boyu hizmet vermek üzere atanır ve görevden alınmalarını gerektiren suçlar ve "İhanet, Rüşvet ve diğer ağır Suçlar ve Uygunsuz Davranışlar" nedeniyle Kongrenin verdiği mahkûmiyet kararıyla görevden alınabilir. İkinci olarak, Anayasa federal hâkimlerin "Görevde Kaldıkları süre boyunca maaşlarının düşürülmeyeceğini" öngörür, yani ne Başkan ne de Kongre federal hâkimlerin maaşlarını düşüremez. Bu iki önlem, davalarda popüler duygu ve politik etkilerin tesirinde kalmadan karar verebilen bağımsız bir yargı oluşmasına yardımcı olur.

    Yargı Anayasa yazarları tarafından siyasi baskı ve popüler görüşlerden uzak olarak hazırlanmasına rağmen hâkimlerin seçilme süreci oldukça siyasi bir hal almıştır. Yüksek Mahkeme ve alt mahkeme hâkimleri Başkan tarafından atanır ve yalnızca Senato tarafından onaylandıktan sonra göreve gelir.

    Yüksek Mahkemede şu an dokuz hâkim bulunmaktadır. Bu sayı yasalar tarafından belirlenmiştir. Alt federal mahkemeler Kongre tarafından kurulur. Bu mahkemelerin yargılama yetkisini, hâkim sayısını ve bütçesini de Kongre belirler. Bütün federal hâkimlerin sürekli olarak görev yapabilmesi için Senato tarafından onaylanması gereklidir. Ancak Başkan, Kongre tatildeyken geçici olarak hâkim atayabilir. Kefalet miktarı belirleme, tutuklama emri çıkarma ve küçük suçların davalarına bakma gibi yargı işlemleriyle ilgilenen federal sulh hâkimleri Federal Bölge Mahkemesi hâkimleri tarafından sekiz yıl görev yapmak üzere atanır.

    Eyalet Hükümetleri >>>>

     


           Bu site ABD Dışişleri Bakanlığı Uluslararası Enformasyon Dairesi tarafından hazırlanmış olup yine bu kurum tarafından güncellenmektedir.
           Diğer internet sitelerine olan bağlantılar, orada belirtilen düşüncelerin tasvip edildiği şeklinde yorumlanmamalıdır.